Özet

Tozlaşma sırasında polenler, başta rüzgâr olmak üzere böcek, kuş, sürüngen gibi canlı veya cansız etmenlerle uzak mesafelere taşınabilmektedir. Avrupa’da kuşların polen taşıması ile ilgili pek çok çalışma olmasına rağmen, Türkiye’de kuş türlerinin taşıdıkları polenlerle ilgili herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu bağlamda, Sylviidae türlerinin tozlaşmaya katkısının araştırılması ve bu kuşların taşıdığı polenin hangi bitki türlerine ait olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma alanı olan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Avcılar Kampüsündeki geçici halkalama istasyonunda Sylviidae familyasına ait Sylvia atricapilla (Linnaeus), S. borin (Boddaert), Curruca communis (Latham), C. cantillans (Pallas), C. curruca (Linnaeus) ve C. melanocephala (Gmelin) yakalanmış ve polen taşıdığı düşünülen kuşlardan toplam 35 tüy örneği alınmıştır. Bu tüy örneklerinde gerçekleştirilen polen analizleri sonucunda sadece Curruca curruca ve Sylvia atricapilla kuş türlerine ait 18 tüy örneğinde polenlerin hangi bitki türüne ait oldukları tespit edilmiştir. Kuşların Pinus (Çam), Aesculus (At kestanesi), Prunus (Erik), Spiraea (İspirya), Quercus (Meşe), Fraxinus (Dişbudak) ve Melia (Tespih ağacı) olmak üzere 8 bitki cinsine ait polenleri taşıdığı tespit edilmiştir. Curruca curruca tarafından en fazla taşınan polenler Prunus cinsine (% 63,5), en az taşınanlar ise Aesculus cinsine (%0,9) aittir. Sylvia atricapilla tarafından en fazla taşınan polenler Melia cinsine (%48,1) en az taşınanlar ise Crocus L. cinsine (%0,2) ait bulunmuştur. Sylviidae familyası türlerinin, ilkbahardaki besinlerinin arasında polenlerin olması, kuşların alana göç ile gelme zamanları ile tozlaşma zamanlarının uyumu ve taşıdıkları polenlerin ait oldukları bitki taksonlarının alanda yaygın olması S. atricapilla ve C. currca’nın tozlaşmaya yardımcı olduklarını düşündürmektedir. Bu çalışmada İstanbul ölçeğinde kuşların tozlaşmaya katkısını ortaya koyan ilk çalışma olmakla birlikte, polenler ve kuşlarla ilgili gelecekte yapılacak çalışmalara veri kaynağı olacaktır.