Özet

Ayçiçeğinde genetik faktörler olgunlaşma zamanının belirlenmesinde önemli rol oynamasına rağmen, bu öğenin oluşmasında ayrıca sıcaklık, ekim zamanı ve ekildiği yer gibi çevresel faktörlerin etkisi büyüktür. Olgunluğun ayçiçeği bitkisinde belirlemenin en kolay ve ekonomik yolu fenolojik ve görsel gözlemlerdir. Fizyolojik olgunluğun belirlenmesinde en önemli özellik; ayçiçeği tablasının arka kısımlarının % 10 civarında kahverengine döndüğü zamandır. Araştırmada; ayçiçeği tanelerinin maksimum yağ oranına ulaşması ve nem oranının fenolojik gözlemler ile kullanılarak fizyolojik olgunluk zamanının belirlenmesi en uygun metot olarak bulunmuştur. Bu zamanda tanelerde 300-400 g/kg nem oranı mevcut olup, tanelerde yağ oranı maksimum seviyeye ulaşmıştır. Araştırmadaki korelasyon sonuçlarında, hem gün, hem de gün derece toplamlarında fizyolojik olgunluk zamanında benzer sonuçlar elde edilmiş olup, olgunluğun en erken % 50 çiçeklenme zamanında doğru olarak tahmin edilebileceğini belirlenmiştir. Denemelerde fizyolojik olgunluk gün süreleri, gün derece toplamlarına göre daha az değişkenlik göstermiştir.