Özet

Ticari değeri yüksek bitki çeşitlerinin daha ucuz ve düşük kaliteli olanlarla değiştirilmesi, tüketicilere ve üreticilere karşı yaygın bir hiledir. Mercimek (Lens culinaris Medik.) en yaygın yetiştirilen baklagillerden biri olduğu için bu tür hileler için uygun bir üründür. Bu çalışmada, güncel moleküler yöntemler kullanılarak Türkiye'de tescilli ve piyasada izinli mercimek çeşitlerinin tanımlanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, 26 mercimek çeşidi 15 SSR markırı ve 2 DNA barkod lokusu (trnH-psbA ve matK) ile analiz edilmiştir. Değerlendirilen 12 SSR markırı ile yüksek bir allel çeşitliliği gözlenmiş ve ortalama allel sayısı 16 olarak belirlenmiştir. Türkiye'deki mercimek pazarında her bir çeşidi tanımlamak için kullanılabilecek "çeşide özgü allellerin" varlığı önemli bulgulardan biridir. Her bir çeşit için en az bir "çeşide özgü allel" elde edilmiştir. Mercimek çeşitleri ayrıca trnH-psbA ve matK olmak üzere iki DNA barkod bölgesi açısından da analiz edilmiştir. trnH-psbA bölgesi için tür içi varyasyon oranının düşük olduğu ve 26 çeşidin sadece 7 gruba ayrıldığı gözlenirken, matK için bu oran daha yüksek bulunmuş ve örnekler 14 grupta dağılım göstermiştir. Bununla birlikte, her iki lokus birlikte kullanıldığında tür içi ayrımın daha etkili hale getirilebileceği görülmüş ve 26 çeşit 18 farklı gruba dağılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarının, özellikle de çeşitlere özgü SSR allelleri ve DNA barkod dizisi verilerinin, piyasada ticari olarak bulunan üretim ve ambalajlı ürünlerin tanımlanmasında rutin olarak kullanılabileceğini düşünüyoruz.