Özet

Bitki mutantları, bitki ıslahı ve fonksiyonel gen çalışmaları için önemli biyo-kaynaklardır. Mevcut çalışmada, tuza toleranslı aday mutant buğday hatları elde etmek için somatik embriyogenez ile konvansiyonel kimyasal mutajenez tekniği birleştirildi. Bu amaçla; ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L. cv. Adana 99) genetik varyasyonlar yaratmak için embriyonik kalluslara 0-5 mM Sodyum Azid (NaN3), 30 dakika boyunca in vitro ortamda uygulandı. İşlem görmüş ve görmemiş kalluslar, somatik embriyo teşvik ortamına konularak somatik embriyo teşviki için 3 ve 4 mM NaN3 uygulaması optimum mutasyon dozları olarak tespit edildi. Ardından bu mutasyon dozları ile muamele edilen kalluslardan elde edilen somatik embriyolar tuz stresine tolerans geliştirmek için kullanılacak 125 mM NaCl içeren rejenerasyon ortamlarında tolerans açısından tarandı. NaN3 muamelesinde, orta düzeyde tuza toleransı olan 14 mutant elde edildi. Elde edilen sonuçlar; kimyasal mutagenez ile kombine halde in vitro teknik uygulamasının, popülasyonlarda yeterli genetik varyasyon oluşturmak ve 1.5 yıldan daha az bir sürede dördüncü jenerasyon tuz toleranslı aday buğday mutant hatlarını ıslah sürecini hızlandırarak elde etmek için kullanışlı bir yöntem olabileceğini göstermektedir.