Özet

Ticaret borsaları; tarım ürünlerinin serbest piyasa koşullarında alınıp satıldığı, yasalarla organize edilmiş, çoğunlukla tüccarların üye olduğu, ülkelerin ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal yaşamlarında önemli role sahip kuruluşlardır. Özellikle, yeni bir tarımsal üretim ve yapılanma politikasının gündemde olduğu ve tarımsal ürünlerin destekleme, pazarlama ve fiyatlandırma politikalarının sık sık tartışıldığı günümüzde, tarımsal ürünlerin pazarlanması ile ilgili kurumlar olan ticaret borsalarının geliştirilmesi ve yeni bir yapıya kavuşturulması son derece önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın ana materyalini; Trakya Bölgesindeki Ticaret Borsalarının yönetici ve üyeleriyle yüz yüze yapılan anket sonuçları oluşturmuştur. Borsalarla yapılan anket çalışması iki aşamadan oluşmaktadır. Borsaların fiziki altyapısı, uzman personel varlığı ve genel durumu ile ilgili veriler, tam sayım yöntemine göre bölgedeki 11 adet Ticaret Borsası genel sekreterleriyle yapılan anket sonucunda, salon satışlarının niteliği, ürün borsası ve vadeli işlem borsalarının kurulması ile ilgili veriler ise, her borsadan 5 üye ile (toplam 55) yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Araştırma sonucunda; borsaların çağa ayak uydurabilmeleri için (spot borsacılığın yerleştirilmesi, borsanın fiziksel donanım modernizasyonu, ürün ihtisas borsalarının kurulabilmesi, ambar makbuzları ve umumi mağazacılık sisteminin geliştirilebilmesi, ürünlerin sınıflandırılarak standardizasyonun sağlanması v.b.) ve işlem çeşitliliğinin artırılabilmesi (Forward, futures işlemlerin gerçekleştirilebilmesi) için belirli kriterlerin olması gerektiği belirlenmiştir. Sonuç olarak; Trakya Bölgesindeki Ticaret Borsaları söz konusu kriterler açısından değerlendirilerek borsaların avantajlı ve dezavantajlı yönleri ortaya konmuş, gelişme potansiyeli araştırılmış ve Dünya'daki gelişmiş borsaların düzeyine erişebilmeleri için gerekli önerilerde bulunulmuştur.